Bali - naar het Oosten en exit
Na enkele nachten met ongenode dierlijke gasten in Villa Ratu Ayu wilde Brigitte weer een huisje van steen om bij te komen. Lovina was niet ver rijden aan de noordkust en buiten de zuidkust de meest populaire badplaats. Dat betekende wel dwars door Singaraja, de tweede stad van Bali, maar het rijden ging nu als vanzelf. Je went heel snel aan de manier van rijden en het respect onder elkaar zorgt ervoor dat er nauwelijks ongelukken gebeuren. De kans is wel dat je RSI krijgt van het vele toeteren, maar zoals al eerder vermeld is dat onvermijdelijk om als volwaardige verkeersdeelnemer erbij te horen. Lovina is niet te vergelijken met Kuta en omstreken. Een strook hotels en homestays aan het zwarte zandstrand en achter de hoofdweg de compounds waar de lokale bevolking woont. In Banyualit een paar homestays en hotels bekeken en uiteindelijk op goed geluk een kleine zijpoort van hotel Melka binnengelopen. Daar ontvouwde zich een waar kinderparadijs met een zwembad, dierentuin compleet met bassin met 4 dolfijnen (!), een speeltuin en een kindercrèche. Een schappelijke prijs afgesproken voor 2 nachten en Sara was meteen vertrokken naar de dolfijnen. Deze werden voornamelijk ingezet voor sonartherapie voor autistische kinderen maar je had de mogelijkheid om zelf met de beesten te zwemmen, Brigitte’s grote wens. Toch besloten we om dit te doen op een plek waar ze vrij in hun eigen habitat leefden en te wachten tot Australië of Nieuw-Zeeland.
We hadden iets meer moeite met de rest van de dierentuin die eigenlijk een beetje triest aandeed met shows voor Jerry het aapje en de apatische kakatoe. Sara vond het echter prachtig om dicht bij te beesten te komen en wilde bij het ontwaken al een rondje langs de kooien lopen. Vrijwel meteen kwamen we in contact met Made (spreek uit Mádee), oftwel Roy voor toeristen. Net als elders op Bali ben je ook hier als toerist vogelvrij en probeert men van alles aan je te slijten. Zo ook Made die een boottocht naar de dolfijnen kon regelen, schijnbaar een must als je in Lovina bent. Dus zaten we met de slaap nog in de ogen om 0600 uur in een jukung, een smal bootje met aan weerszijden stabilisatiestangen van bamboe, op zee. Wat zich toen afspeelde was een toneelspel dat erg op je lachspieren werkte. Stel je meer dan honderd bootjes voor verspreid over de zee, allen gevuld met opgewonden toeristen, gelijk een visser naar zijn dobber geconcentreerd de waterlijn afzoekend naar een dolfijnenvin. Zo gauw een schipper een dolfijn had gezien gingen alle bootjes die kant op met als resultaat dat de arme beesten al lang weer weg waren als de vloot ter plekke was. Onze schipper had een andere tactiek en bleef drijven op een plek waarvan hij dacht dat die enigszins in de zwemroute van de school dolfijnen lag. En net toen we dachten dat ons hetzelfde lot zou treffen als de Canadees in het hotel die zijn kroost als drie keer ’s ochtends tevergeefs de jukung in had gejaagd, doken er tientallen dolfijnen naast onze boot op. Sara had moeite om boven het geschreeuw van de Japanse mede-passagiere uit te komen die extatisch de harde schijf van haar camera volschoot. Het mooiste van het tochtje echter vonden we beide de zonsopkomst die de achterliggende bergen langzaam deed oplichtten.
Made liepen we regelmatig tegen het lijf en op een gegeven moment nodigde hij ons uit om bij hem thuis te eten. Wij zouden de vis betalen en zijn vrouw zou voor ons en de rest van de familie koken. We wisten dat we meer betaalden dan het eten zou kosten maar we hadden al zoveel armoede om ons heen gezien dat dit ons een goede manier leek om iets te geven. Hij had 3 kinderen en woonde met zijn ouders in een Spartaans ingericht huisje met binnenerfje. De woonkamer bestond uit niet meer dan een TV en een matje om op te zitten. Als het regende stond alles binnen blank aangezien het dak aan alle kanten lekte. Schoolgeld zelf was niet hoog maar simpele dingen zoals een verplicht schooluniform bleken onoverkomelijke drempels tot onderwijs. Ondanks zijn slechte linkerbeen als gevolg van polio op jonge leeftijd moest Made zijn gezin, ouders en zijn zus met haar gezin zien te onderhouden. Toch dankte hij iedere dag de goden dat hij leefde en was blij met de zware taak die op hem rustte. De gegrilde vis was heerlijk en de kinderen zaten allemaal te spelen met de meegebrachte spulletjes van Sara. Zij vermaakte zich kostelijk met de kip die ze telkens uit het hok haalde en weer terugzette. Een hartverwarmend onthaal en ondanks de taalbarrière een gezellige avond. Terug in het hotel echter zaten Brigitte en ik een tijd lang zwijgzaam voor ons uit te staren, moeite om de tranen te bedwingen. Dit was het echte, harde leven weg van de hotels en stranden en zoals Made leefden er velen op Bali. Waarom wordt het voor hun niet beter terwijl het toerisme ieder jaar weer meer inkomsten genereert? Waarschijnlijk omdat het geld blijft hangen in de resorts waar de gemiddelde toerist een paar weken strand boekt en georganiseerde dagtripjes maakt zodat uiteindelijk slechts weinigen profiteren. En dat terwijl Bali zich uitstekend leent om zelf te ontdekken, weg van de gebaande paden. Het afscheid met Made was moeilijk maar met al zijn gegevens op zak namen we ons voor om terug in Nederland meer voor hem te doen, met name voor zijn kinderen.
Vanuit Lovina werd het tijd om weer de bergen in te gaan en we kozen ervoor om via kleine bergwegen naar onze plaats van bestemming te geraken: Penelokan bij de Gunung Batur. Uiteraard weer een paar keer fout gereden want de bewegwijzering was wederom onnavolgbaar. Zo belandden we na een zeer steile bergrit waar ons jeepje zelfs in de eerste versnelling hortend en stotend de top haalde in een dorpje waar de weg opeens ophield. Meteen stond een schare kinderen lachend om de auto en toen Sara uitstapte was het dolle pret om haar blonde haren waar iedereen gelijk aan wilde zitten. Uiteindelijk Penelokan binnengereden en ingecheckt in het Lakeview hotel. Het hotel lag bovenop de rand waar vroeger de krater van de nog actieve Batur vulkaan was ontstaan en met water gevuld nu het grootste meer van Bali vormde. Het uitzicht vanaf ons balkon was fenomenaal. Penelokan werd overdag geteisterd door honderden busjes met toeristen die na een obligaat kiekje van de berg en het meer een restaurant werden ingeduwd om van de prijzige lunchbufetten te schransen. Met als gevolg dat er een leger aan verkopers rondhing met allerlei prullaria. Na 1700 uur was het echter uitgestorven en hadden we de plek voor ons alleen. Dat werd overduidelijk toen we bij restaurant Windu Sara ons avondmaal nuttigden. Het was een beetje vreemd om als enige gasten in de immense eetzaal onze vis te verorberen maar werden zo wel heerlijk in de watten gelegd. Terug op de hotelkamer werden we zelfs gebeld of we nog in het hotelrestaurant wilden eten want anders konden ze de keuken vroegtijdig sluiten. Het personeel in het hotelrestaurant was sowieso niet vooruit te branden en liever lui dan moe. De spelfout op de ontbijtbonnen bleek achteraf eigenlijk een vooruitziende blik van de maker (zie foto). Je kon vanuit het hotel om 04:00 uur ’s ochtends met een gids de vulkaan op om van een schijnbaar onvergetelijke zonsopkomst te genieten. Met een rugdrager hadden we dit zeker geprobeerd. In plaats daarvan om 05:00 uur met een deken buiten op het balkon gezeten en op een passieve manier dit fenomeen bewonderd.
Het oosten van Bali was aan de beurt om te ontdekken en we stippelden een route uit via rijstterrassen en het waterpaleis van Tirtagangga naar Amed aan de kust. De weg van Sidemen naar Iseh wordt algemeen gezien als de meest indrukwekkende wat betreft rijstterrassen. Boeren waren met ossen de sawah’s aan het voorbereiden voor nieuwe aanplant, zware fysieke arbeid. Sara rende gelijk via kleine paadjes de rijstvelden totdat ze opeens de modder instapte om de “koewe te heppele”.Een van de boeren kon haar gelukkig uit de modder trekken, tot groot vermaak van de rest van de landarbeiders. De lunchstop werd het waterpaleis van Tirtagangga. Dit stond ons nog bij van RTL Travel en zag er destijds op tv indrukwekkend uit. We wilden dan ook graag in een klein hotel in het waterpaleis overnachten maar helaas was alles volgeboekt. Achteraf gezien niet zo erg want tijdens het rondlopen viel het geheel een beetje tegen en misten we de mystieke sfeer die op tv zo treffend beschreven was.
In Amed werden we voor het eerst geconfronteerd met de gevolgen van het heersende juli/augustus hoogseizoen. Amed is het beginpunt van een lang lint van hotels aan de oostkust, waarvan Lipah het enige plekje is met een fatsoenlijk zandstrand. Na bijna twee uur rondrijden en overal nul op ons rekest kwamen we uiteindelijk bij Made terecht die slechts 4 bungalowtjes runde. Volgens hem was driekwart van de toeristen hier uit Frankrijk en dat was te merken aan de namen van hotels en restaurants, waarvan sommigen niet eens de moeite namen de Franse menukaart te vertalen. Het strand voor de deur was enkel kiezel maar aan het kleine zwembad was het heerlijk toeven. Made had een 8-jarige dochter Medi die de daaropvolgende dagen als oudere zus van Sara zou fungeren. Sara vond het heerlijk om met haar te spelen en kopieerde alles wat Medi deed. Ze liep gewoon achter haar de keuken in om eten of drinken te halen en at borden vol rijst in zout water, Medi’s dagelijkse lunch. Het was grappig om te zien dat ze samen ondanks de taalbarrière de grootste lol hadden. Made vond het allemaal prachtig en had goed in de gaten dat zolang Sara het naar haar zin had wij ook genoten. De avonden waren gevuld met eten en drinken met de Portugees Gwalter en Canadese Caroline die samen in Quebec woonden en al veel van de wereld hadden gezien. Gwalter was muziekleraar voor kinderen en had Sara in zijn ban met zijn grimassen en grollen. In ieder geval weer een adresje erbij mochten we ooit in Montreal geraken. Amed zelf was erg rustig en behalve snorkelen of duiken in het heldere water was er weinig te doen. Na twee nachtjes wilden we verder naar de zuidoost kust naar Padang Bai. Dit dorpje was vroeger alleen van importantie als vertrekpunt van de ferries naar Lombok maar tegenwoordig is het uitgegroeid tot een heus badplaatsje. Klein en erg relaxt sfeertje. In Padang Bai zouden we ook Sarah weer treffen die inmiddels met haar vriend op Bali was neergestreken vanuit Maleisië. Timmo was uit Finland en al negen maanden onderweg door Azië op een dagbudget waar je bij ons niet veel verder komt dan enkele broden bij bakker Steevens. Leek ons lastig om zo te reizen als je constant met geld bezig moest zijn en het genieten er wel eens bij inschoot. Het gruwelde hem dan ook toen we de laatste avond in een bar de Hatten Balinese rosé wijn ontdekten die in tegenstelling tot wijn uit de gangbare landen wel betaalbaar was. Voor zowel Sarah als ons was het de eerste wijn sinds lange tijd en onze ontmoeting was natuurlijk een goede aanleiding om een fles te ontkurken. De stemming zat er goed in zeker toen Brigitte en Sarah in plaats van eten liever een nieuwe fles wilden. Onze kleine Sara amuseerde zich kostelijk met al het speelgoed dat in de bar aanwezig was. Toen de gamelan muziek op een gegeven moment wel erg experimenteel klonk bleek ze weer zelf de stokken te hebben overgenomen van het oude mannetje die het natuurlijk prachtig vond. Nadat de kretek rook was opgetrokken lagen er vier flessen op een zij en nam het gegiechel langzaam de overhand tijdens gesprekken. Timmo was al lang naar bed vertrokken en Brigitte en Sarah zaten Franse kinderboekjes aan elkaar te citeren. Tijd om te gaan dus. Net als op Koh Phangan was het weer erg leuk om elkaar te zien en was het alleen jammer dat Vanessa er dit keer niet bij kon zijn. We spraken af om te proberen elkaar weer in Melbourne te ontmoeten als Sarah bij haar zus langs zou gaan.
De huurauto moest terug en na nog een avondje Ubud besloten we nog 2 nachten in Sanur te blijven voor vertrek naar Australië om lekker uit te waaien op het strand. De laatste avond gunden we onszelf een extra traktatie aangezien we Bali geheel binnen budget hadden gedaan en namen we de luxe suite in het Puri Grya Santrian hotel met alles erop en eraan. Heerlijk.
Het vertrek uit Bali was net zo hectisch als de entree en in geheel in stijl van Bali binnenkomen moest er wederom geld aan te pas komen om weer te mogen vertrekken. De topper waren echter de ‘duty free’ winkels die absurde prijzen vroegen voor artikelen die overal op Bali stukken goedkoper waren. We wilden nog enkele pakjes kretek sigaretten meenemen maar de winkeliers hadden simpelweg de officiële prijs (die konden we inmiddels dromen) afgeplakt en vroegen met een strak gezicht het driedubbele. Wat dat betreft waren we blij dat we Azië en met name Bali weer konden verlaten. Na zoveel weken word je gewoon moe van het afdingen en van iedereen die iets van je wil. We zagen erg uit naar Australië en vriendelijkheid zonder prijs. Ondanks dat was onze rondreis op Bali fantastisch en absoluut een hoogtepunt tot nu toe. Mooi weer, schitterende natuur en gemakkelijk zelf te bereizen met een auto. Een absolute aanrader.
Lees meer uit de rubriek Bali.
Wilt u een kommentaar achterlaten vul dan onderstaand formulier in.

english version
Hey, dus jullie zitten nu down under??!! Ben benieuwd naar jullie ervaringen daar! Plaatjes van Bali zien er betoverend uit….. Afdingcultuur moet je immuun voor worden, beetje dikkere huid ontwikkelen, die hebben jullie nog niet zo te lezen! Geniet lekker van jullie ervaringen! Ik zit hier in koud en winderig Maastricht, de zomer is nu al op zn retour, bah. Ik ga zelf ook maar eens ff op stap naar de zon, twee weekies naar de moeder van Yanna, back to basics!! Heerlijk!
Grtz
ha lieverds, wat een prachtig verslag en jaloeziemakende foto’s. luc met de rijst, in lotuszit, brigitte en sara met een kokosnootontbijt. ik smul er van en jullie avonturen doen een beetje de verhuisperikelen van hier vergeten. zitten dus midden in de verhuizing (nu komende vrijdag - 22 augustus): dozen om ons heen, op en neer rijden, nog gordijnen uitzoeken, vooral in de badkamer, anders sta je daar met mijn inmiddels gespierde lijf wel alle bewoonsters (en wellicht ook die ene bewoner) van biesland te verleiden… wordt tijd weer eens te skypen. maar goed: zitten zelf in de drukte en dan is het goed af en toe mee te kunnen ‘varen’ met jullie en de dolfijnen.
hebben precies een week in frankrijk gezeten (wijnboer met slechts vijf campingplaatsen); was ondanks dat het kort was toch een goede onderbreking.
geniet vanaf nu van alle bruce’s (volgens monty peyton heten ze in australie allemaal bruce) en tot snel en veel xxxx-jes van lia en nol.
Daag Luc Brigitte en Sara,
Als ik jullie foto’s bekijk ben ik stik jaloers.
Ik zie dat jullie met volle teugen genieten. Is alles goed met Sara?
Veeeeeel groetjes van Armand Nadine en Levi
hoi lieve Sara, Brigite en luc.
Alles goed met jullie? Met ons wel. Waar zijn jullie nu? De foto’s zien er weer heel leuk uit. Hebben jullie al een leuke woning op t oog? Is t goed weer daar? Bij ons is het nu ook wel lekker weer. De zon schijnt en geen regen. En heeft Sara nog tumtummetjes (pumpummetjes)
Sara alvast heel erg gefeliciteerd met je verjaardag. We wensen je een super leuke dag met een lekker zonnetje en veel plezier.
heel veel kusjes en verjaardagsgroetjes van Luca, Nino, Bianca, Oma Mia en Milou
Een digitale passant die heel veel info uit jullie verhalen haalt, bedankt jullie! Happy travelling!
Gobetoddler, prachtig bedacht! 2 duimen omhoog.